1. Phân loại học

• Giới: Animalia
• Ngành: Chordata
• Lớp: Mammalia
• Bộ: Primates
• Họ: Cercopithecidae
• Chi: Pygathrix
• Loài: Pygathrix nigripes

2. Đặc điểm nhận dạng

Bộ lông nhiều màu sắc.

Khuôn mặt có màu vàng nhạt quanh hốc mắt và gò má và màu xám xanh quanh miệng, bao xung quanh là lông màu trắng.

Bụng màu xám nhạt.

Cánh tay và chân phủ lông đen.

          Khi trưởng thành Chà vá chân đen có thể đạt trọng lượng từ 8 – 11kg, với chiều dài thân khoảng 55 – 63 cm, chiều dài đuôi từ 66 – 84 cm. Đuôi màu trắng nổi bật so với phần lông đen sau đầu và lưng.Với chiều dài đuôi như thế nên dù Chà vá chân đen có lẫn trốn trên những cành cây, vách đá người ta vẫn phát hiện ra chúng nhờ cái đuôi thòng xuống.

3. Phân bố trong tự nhiên

Tại Việt Nam: Tập trung ở các khu bảo tồn và vườn quốc gia như Cát Tiên, Núi Chúa, Bù Gia Mập và khu vực rừng khộp Tây Nguyên

Trên thế giới: Vùng phân bố hẹp có thể thấy ở Campuchia.

4. Sinh thái – Tập tính

Chà vá chân đen thường sống ở các khu vực rừng thường xanh, rừng hỗn giao ở độ cao dưới 1500m, Chúng sống hoàn toàn trên cây, rất ít khi xuống đất.

Chà vá chân đen sống theo đàn, cấu trúc đàn từ 3 – 30 cá thể thường bao gồm cả con đực trưởng thành và con non. Chúng hoạt động chủ yếu vào ban ngày. Thời gian kiếm ăn là lúc sáng sớm và chiều mát. Khi trời nắng chúng thường nghỉ ngơi ở những tán lá dày. Để gắn kết đàn, trong thời gian nghỉ ngơi, Chà vá chân đen hay vạch lông, bắt chấy rận cho nhau. Chúng cũng có thể sử dụng âm thanh và điệu bộ để giao tiếp.

Thức ăn: Chà vá chân đen ăn chủ yếu là lá cây với 60 – 80% khẩu phần là lá non và chồi. Chúng cũng có thể ăn quả xanh, hoa và một số loại hạt tìm thấy trong tự nhiên.

5. Sinh sản

• Mùa sinh sản thường là mùa xuân, khi các loài thực vật đâm chồi, có nhiều lá non.
• Chúng mang thai khoảng 180 -200 ngày, mỗi lần sinh 1 con. Thông thường sau 2 – 3 năm voọc mẹ sẽ sinh 1 lứa.
• Con non được mẹ nuôi đến khoảng 10 -12 tháng sẽ cai sữa chuyển sang ăn lá non và học cách tự lập.
• Những con cái khác trong đàn cũng chăm sóc con non. Khi chà vá mẹ di chuyển, con non sẽ bám chặt vào bụng mẹ.

6. Tuổi thọ

• Trong tự nhiên: 20 – 25 năm.
• Trong điều kiện nuôi dưỡng: có thể lên đến 30 năm nếu được chăm sóc tốt.

7. Vai trò sinh thái

Chà vá chân đen di chuyển nhiều, chúng giúp

• Phát tán hạt.
• Kiểm soát sự phát triển của thực vật, tạo khoảng trống trong rừng giúp tái sinh thảm thực vật.
• Là một mắt xích trong chuỗi chức ăn, chúng có thể là con mồi cho các loài động vật ăn thịt

8. Tình trạng bảo tồn

• Theo Thông tư 85/2025/TT-BNNMT: Chà vá chân đen thuộc nhóm IB (bị đe dọa tuyệt chủng, nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại).
• Theo International Union for Conservation of Nature (IUCN): Critically Endangered (CR) – Cực kỳ nguy cấp.
• Công ước CITES: phụ lục I

Nguyên nhân suy giảm:

• Mất sinh cảnh do phá rừng, mất sinh cảnh và môi trường sống.
• Bầy đàn giảm số lượng, bị phân mảnh mất liên kết do các công trình nhân tạo.
• Săn bắt lấy thịt, bắt con non.

9. Thông tin tại Thảo Cầm Viên

Tại Thảo Cầm Viên hiện tại đang cứu hộ các cá thể chà vá chân đen, những cá thể này hoàn toàn mất khả năng phục hồi bản năng sinh tồn do người dân đã nuôi chúng quá lâu.