1. Phân loại học

- Giới: Animalia (Động vật)

- Ngành: Chordata (Động vật có dây sống)

- Lớp: Aves (Chim)

- Bộ: Bucerotiformes (Hồng hoàng)

- Họ: Bucerotidae (Hồng hoàng)

- Chi: Buceros

- Loài: Buceros bicornis

2. Đặc điểm nhận dạng

Là loài chim có vẻ ngoài ấn tượng dễ nhận biết với chiều dài cơ thể từ 95 – 120 cm, sải cánh dài 1,5m. Trọng lượng dao động từ 2,15 – 4 kg. Chim nổi bật với chiếc mũ cấu tạo từ keratin màu vàng tươi đến hơi cam và màu đen phía trên mũ. Ở con đực mũ có màu đen ở phía trước và phía sau, mống mắt màu đỏ trong khi con mái mũ chỉ có phần màu đen ở phía sau, mống mắt màu trắng.

Màu sắc lông cổ màu vàng. Khi đứng xếp cánh ta thấy toàn thân và cánh màu đen với một sọc ngang lớn màu trắng. Ngược lại đuôi màu trắng với 1 sọc ngang lớn màu đen gần cuối đuôi.

3. Phân bố trong tự nhiên

Hồng hoàng sống ở các quốc gia khu vực Đông Nam Á và Nam Á. Người ta thấy hồng hoàng ở các quốc gia như Nepal, Ấn Độ, Bhutan, Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Việt Nam, Campuchia, Malaysia và Indonesia.

Hồng hoàng sống ở các khu rừng thường xanh ẩm ướt nguyên sinh và thứ sinh, nơi có nhiều cây cổ thụ thân lớn. Chúng thường xuất hiện ở độ cao từ 2000m trở xuống so với mực nước biển.

4. Sinh thái và tập tính

Hồng hoàng hoạt động vào ban ngày. Tiếng chúng kêu vang vọng khắp khu rừng. Khi bay, cánh của chúng tạo ra âm thanh vù vù mạnh mẽ. Hồng hoàng sống thành cặp, chúng phân bố tập trung nhiều cặp ở khu vực có trái cây để ăn và bọng cây để làm ổ.

Hồng hoàng là loài ăn tạp, ăn cả động vật nhỏ như trứng, thằn lằn, côn trùng, chim, chuột. Tuy nhiên thức ăn chính của chúng vẫn là quả mọng.

5. Sinh sản

Mùa sinh sản thường bắt đầu vào tháng 1 – 3. Đây là loài chim có thói quen làm tổ rất đặc biệt. Chim mái sẽ tự giam mình trong một hốc cây tự nhiên. Nó trát miệng tổ lại bằng bùn, phân và thức ăn, chỉ chừa lại 1 khe nhỏ. Chim trống sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm tìm kiếm thức ăn và mớm thức ăn qua khe nhỏ được chừa lại. Chim mái ấp trứng và nuôi con trong ổ khoảng từ 3 – 4 tháng sau đó phá ổ ra ngoài.

Số lượng trứng từ 1 – 2/ ổ. Thời gian ấp dài 38 – 40 ngày.

6. Tuổi thọ

Tuổi thọ trung bình trong tự nhiên khoảng 20 – 35 năm. Chúng có thể sống lâu hơn trong điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc tốt.

7. Vai trò sinh thái

Hồng hoàng ăn quả và phát tán hạt đi rất xa do khả năng bay xa của chúng, giúp duy trì, tái tạo hệ sinh thái rừng. Hồng hoàng cũng là loài chim chỉ thị, sự hiện diện của chúng cho ta biết trong khu rừng vẫn còn những cây cổ thụ lớn

8. Tình trạng bảo tồn

-Theo Thông tư 85/2025/TT-BNNMT: Hồng hoàng thuộc nhóm IB (bị đe dọa tuyệt chủng, nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại).

- Theo International Union for Conservation of Nature (IUCN): Vulnerable (VU) – Sắp nguy cấp.

- Công ước CITES: phụ lục I

Nguyên nhân suy giảm số lượng hồng hoàng:

- Mất sinh cảnh do phá rừng, mất sinh cảnh và môi trường sống.

- Bầy đàn giảm số lượng.

- Săn bắt lấy thịt, mũ làm đồ mỹ nghệ, bắt con non làm cảnh.

- Việc sinh sản khó khăn do đòi hỏi các hốc cây tự nhiên lớn, số lượng trứng ít.

9. Thông tin tại Thảo Cầm Viên

Tại Thảo Cầm Viên hiện tại đang nuôi khoảng 3 cặp hồng hoàng và đang nỗ lực cho sinh sản.