Phân loại

• Giới: Animalia – Động vật
• Ngành: Chordata – Động vật có dây sống
• Lớp: Mammalia – Thú
• Bộ: Artiodactyla – Guốc chẵn
• Họ: Cervidae – Hươu nai
• Loài: Axis porcinus

Đặc điểm

Hươu vàng là loài hươu có kích thước trung bình trong họ Hươu nai, thân hình thấp và chắc khỏe.

• Trọng lượng trung bình: 50–60 kg
• Bộ lông: Màu vàng hung hoặc vàng xám
• Con đực: Có sừng nhỏ, ngắn, thường có 2–3 nhánh; kích thước nhỏ hơn sừng nai. Sừng rụng hàng năm, sẽ được thay thế bằng sừng mới
• Con cái: không có sừng

Loài  có mõm ngắn, với tập tính đặc trưng khi chạy thường hạ thấp đầu, lao nhanh về phía trước, ủi xuyên qua các bụi cây, khiến người ta liên tưởng đến heo rừng, vì vậy có tên tiếng Anh là “Hog Deer”.

Phân bố

• Thế giới: Pakistan, Nepal, Trung Quốc, Thái Lan và một số khu vực Nam Á, Đông Nam Á.
• Tại Việt Nam: Ghi nhận tại Kon Tum, Đắk Lắk, Lâm Đồng và Đồng Nai.

Môi trường sống và tập tính

Hươu vàng sinh sống trong rừng thưa, trảng cỏ, ven sinh lầy và khu vực gần sông suối.

• Hoạt động: Chủ yếu vào sáng sớm và chiều tối.
• Tập tính xã hội: Có thể sống đơn lẻ hoặc theo nhóm nhỏ.

Thức ăn

Thức ăn chủ yếu gồm cỏ, lá cây, chồi non và các loại thực vật rừng.

Sinh sản

• Mùa sinh sản: Tháng 9–10
• Thời gian mang thai: Khoảng 8 tháng
• Số con: 1 con/lứa

Hươu vàng mới sinh có bộ lông điểm xuyết những đốm trắng gần giống hươu sao con, khả năng đứng và di chuyển sớm, được mẹ chăm sóc trong những tháng đầu đời.

Tình trạng bảo tồn

Số lượng trong tự nhiên sụt giảm mạnh, loài hươu vàng đã biến mất khỏi tự nhiên Việt Nam hơn 40 năm

• Thông tư 85/2025/TT-BNNMT: IB cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại
• IUCN: Endangered (EN) – Nguy cấp
• CITES: Phụ lục I

Hươu vàng có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái rừng và vùng đất ngập nước, góp phần duy trì cân bằng sinh học. Tuy nhiên, số lượng ngoài tự nhiên đang suy giảm do mất sinh cảnh và săn bắt trái phép.

Việc bảo vệ rừng, duy trì sinh cảnh tự nhiên và kiểm soát khai thác là yếu tố then chốt trong công tác bảo tồn loài.

Tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn

Qua công tác xét nghiệm ADN đã xác định được quần thể hươu vàng đang được chăm sóc tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn là phân loài hươu vàng Axis porcinus annamiticus có nguồn gốc tại Việt Nam.

Thảo Cầm Viên Sài Gòn đang phối hợp với các vườn quốc gia, đơn vị khoa học lập chương trình nhân giống, kiểm soát nguồn gen phục vụ cho công tác tái thả loài này về với tự nhiên, phục hồi loài hươu vàng tại Việt Nam.