• Mô tả

Cây gỗ có kích thước nhỏ hoặc cao tới 15m; nhánh màu nâu sẫm, có lông mịn tới không lông. Lá có cuống dài 3-13cm, không có tuyến; trục lá lông chim 6,5-25-42cm. Lá lông chim 3-6 đôi, có trục dài 3,5-14cm, không có tuyến. Lá chét 6-16, mọc so le, dài cỡ (0,9-)2-3(-4)cm, rộng (0,6-)1-1,5(-2,2) cm, hình bầu dục hay trái xoan – bầu dục hoặc hình đàn lia. Cụm hoa có cuống và mọc đứng, thành chùm dạng bông ở nách những lá phía ngọn. Hoa có cuống hoa 1,5-3 mm, có đài hợp với 5 răng nhỏ, 0,8-1 mm, hình bánh xe đến hình tách, cánh hoa thuôn ngọn giáo, cao 3-4,5mm; nhị 10, rời nhau; bầu 1,5-2,5 mm, phủ lông tơ. Quả đậu nâu, dài 15-20cm, rộng 12-16mm; mảnh vỏ mỏng, dai để lộ vỏ quả trong bóng loáng, màu vàng vàng; hạt dạng bầu dục, gần tròn, bóng loáng, màu đỏ hồng điều, 7,1-8 x 8,3-8,5 mm.

• Phân bố

Thứ này mọc hoang ở Ấn Độ, Xri Lanca và Mianma. Được trồng ở các xứ nhiệt đới. Ở nước ta, có gặp từ Quảng Ninh, Thừa Thiên – Huế vào Kontum, Gia Lai, Đắc Lắc, Lâm Đồng và các tỉnh Đông Nam Bộ. Cũng được trồng làm cây xanh đường phố (Kontum) và cây cảnh trong các công viên.

• Sinh thái

Cây hỗn giao trong rừng rụng lá.

• Công dụng

Gỗ có dác nâu xám, lõi nâu vàng, thuộc loại gỗ cứng, nặng, dễ gia công, mặt cắt nhẵn và bóng, sắc gỗ tươi đẹp, dùng làm đồ dùng gia đình cao cấp, báng súng, đồ mỹ nghệ. Gỗ có màu nhuộm vàng; cũng được dùng sắc nước uống tăng lực. Nhân hạt chứa 24% dầu. Ở Java hạt được dùng để ăn. Hạt đỏ tươi, đẹp, dùng làm đồ trang sức như vòng đeo cổ, vòng tay cho trẻ em. Ở Ấn Độ, hạt được dùng làm thuốc chữa nhọt, viêm; còn ở Java, hạt nghiền ra dùng đắp làm mưng mủ, mụn nhọt, chống đau nửa đầu, thấp khớp; ở Thái Lan, hạt cũng được dùng trị vết thương nhiễm trùng và áp xe. Lá chứa alcaloid cũng được sử dụng làm thuốc ở Ấn Độ và Malaysia. Nước sắc lá dùng trị thấp khớp mãn tính, thống phong, đái ra máu. Cây được trồng nhiều làm cảnh và lấy gỗ.

• Thông tin tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn

Thảo Cầm Viên Sài Gòn có 14 cây mọc rải rác từ Thú y xá tới chuồng Cọp trắng mang các mã số: 1140, 1168, 1169, 1170, 1175, 1176, 1177, 1179, 1180, 1181, 1182, 1422, 2049 và 2050, trong đó, cây cao nhất là cây mã số 1422 (hơn 13m) và thấp nhất là 5 cây có mã số 1176 đến 1179, 1181 và 1182 (đồng chiều cao hơn 6m). Hầu hết các cây đều ra hoa kết quả tốt. Mùa hoa tháng 3 trở đi, mùa quả từ tháng 9.