1. Bộ trưởng bộ ngoại giao Capybara
Chẳng biết từ bao giờ Capybara được gán cho danh hiệu là bộ trưởng bộ ngoại giao, chỉ biết là giới trẻ trong thành phố trở nên mê tít, rủ nhau đi Thảo Cầm Viên để được ngắm và chụp hình cùng loài vật này.
Bốn con chuột lang nước mang bốn cái tên ngộ nghĩnh Phú, Quý, Cát, Tường rất hợp với dịp lễ ra mắt khu vườn thú thân thiện, thể hiện lời chúc may mắn của Thảo Cầm Viên đến với quý khách tham quan trong dịp khai trương và dịp Tết âm lịch sắp đến.
Thân hình tròn lẳng, vàng như củ khoai tây được gắn thêm bốn chân có màng bơi. Lỗ tai và hai mắt cùng nằm phía trên đỉnh đầu thuận tiện cho việc quan sát, nghe ngóng trong khi bơi lội. Lớp lông dày và cứng đủ sức bảo vệ cho chúng khỏi sự cắn đốt của côn trùng, chống chịu sự cào xước của các loài thực vật lùm bụi mọc gần bờ sông. Mặc dù là chuột lang nhưng Capybara là loài ăn chay, chúng ăn thực vật là chính. Với đặc điểm răng cửa luôn mọc dài ra, Capybara phải luôn gặm vỏ cây, thân cây cứng để bào mòn răng, bảo vệ sức khỏe.
Là loài bơi lội giỏi nên Capybara rất thích ở gần nguồn nước, khu vực sống của chúng luôn có ẩm độ cao. Chính vì thế mà khi thiết kế chuồng nuôi Capybara tại Thảo Cầm Viên người ta đã làm cho chúng một hồ nước ở chính giữa sân chơi, hàng ngày nhân viên đều tưới nước ướt bãi cát để duy trì độ ẩm cần thiết.
Phú, Quý, Cát, Tường có kiểu tiếp khách rất đặc biệt, lúc thì ăn liền miệng, chúng ăn tất tần tật lượng thức ăn mà du khách cung cấp cho mình. Cái miệng chóp chép liên tục, không để rơi vãi dư thừa bất cứ cọng cỏ nào. Cũng có lúc chúng chỉ nằm một chỗ, mắt lim dim tận hưởng, mặc cho ai kia muốn vuốt ve, tạo dáng chụp hình các các kiểu vẫn không hề nhúc nhích. Có lúc chúng lại đứng ngểnh cổ, thản nhiên cho du khách đặt các loại trái cây hay cả cái ly đựng cỏ lên cái đỉnh đầu bằng phẳng của mình. Bọn con nít xem cảnh này thì cười lên khoái trá, lại thi nhau tìm những đồ vật khó giữ yên hơn mà đặt lên. Trong nội quy tham quan có phần cấm không được cho động vật ăn thức ăn du khách mang từ ngoài vào, nghịch phá đuổi đánh đánh chúng, nên vừa thấy bọn trẻ hưng phấn quá mức, cô chú nhân viên chăm sóc Capybara lập tức nhắc nhở, hướng dẫn các em.
Có người nói Capybara hiền lành, có người bảo chúng vô tri nhưng dù là hiền lành hay vô tri đi chăng nữa thì Phú, Quý, Cát, Tường vẫn chứng tỏ được sức hút của mình. Du khách liên tục mua vé vào tham quan, tạo ra một áp lực lớn với ban tổ chức. Nếu cho nhiều lượt du khách tham quan vào tương tác sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe động vật, nếu giới hạn lượt tham quan thì số lượt khách không hài lòng sẽ ngày càng tăng lên. Mặc dù vậy, sức khỏe động vật là trên hết, người yêu mến động vật cũng hiểu và thông cảm được cho tình huống này. Họ muốn Phú, Quý, Cát, Tường sống khỏe, có cặp có đôi, để cho lời chúc may mắn luôn song hành cùng mọi người.
Do mới định cư tại Thảo Cầm Viên chưa được bao lâu nên cũng không có bao nhiêu câu chuyện thú vị về loài này xảy ra tại đây. Tuy nhiên, tại vườn thú High Park zoo thuộc Thành phố Toronto, Canada, năm 2016 một cặp đôi Capybara đã gây náo loạn, khi trốn khỏi đó ngay khi về đến nơi. Bộ đôi được đặt tên là bộ đôi High Park, người dân và đội cứu hộ lùng sục tìm kiếm chúng khắp các công viên, đầm lầy nhiều tuần. Trong lúc mọi người cuống cuồng lo lắng thì cặp đôi này lại bị bắt gặp khi đang thong dong đi dạo, gặm cỏ ven bờ hồ, trông chúng như đang tận hưởng một kỳ nghỉ hè tự do giữa lòng thành phố hiện đại. Khi trở lại vườn thú, chúng đã sinh được ba nhóc Capybara. Gia đình này lập tức trở thành ngôi sao thu hút khách du lịch ghé thăm.
2. Rái cá lanh lợi
Đối lập với những hàng xóm Capybara hiền lành, ít nói là đàn rái cá vuốt bé cực kỳ thông minh, nhanh nhẹn và nhiều chuyện. Mức độ nhiều chuyện của chúng được du khách xác nhận khi không ít lần họ chụp được ảnh cả ba đứa Lí Lắc, Nhí Nhố, Hóng Hớt áp sát cả thân mình vào kính như cố để nghe ngóng xem xung quanh có chuyện gì xảy ra, hàng xóm bộ trưởng bộ ngoại giao đang làm gì.
Rái cá tự tạo niềm vui cho mình và cả cho du khách. Chỉ cần 1 quả dầu hay chiếc lá rơi chúng cũng có thể biến vật vô tri đó thành món đồ chơi giúp cả bọn giải khuây cả ngày. Người ta sẽ thấy chúng vô tư đội lá trên đầu, bơi qua, bơi lại giành giật nhau quả dầu. Cảnh tượng lúc ấy như thể trong một sân bóng nước, nơi mà các cầu thủ luôn cố gắng giành giật, bảo vệ quả bóng để chờ cơ hội thuận tiện ghi bàn.
Lúc vắng khách, nhìn bọn chúng cũng buồn bã lắm. Đứa nằm sấp, đứa nằm ngửa trên bờ, mắt khép hờ, vừa phơi nắng vừa nghe ngóng động tĩnh. Rái cá luôn vồn vã với mọi người, chỉ cần nghe tiếng nói, tiếng cười, tiếng chân đi hay tiếng tay chạm nhẹ vào kính là chúng lập tức bừng tỉnh, chạy ra tay vẫy chào lia lịa, cứ như thể bạn cũ đã lâu không gặp. Có khi nào chúng sợ rằng nếu thiếu nhiệt tình khách sẽ buồn chán, bỏ qua khu vực khác.
Tên gọi rái cá vuốt bé xuất phát từ việc hai bàn chân trước của chúng không có màng bơi, móng vuốt thì ngắn củn, không mọc dài ra khỏi phần thịt của ngón. Ấy vậy mà hai bàn tay ấy rất hữu dụng, linh hoạt, rái cá thường sử dụng tay để cầm nắm, giữ chặt đồ vật, kỳ cọ thân thể, đào bới đất, sắp lá, cành khô để lót ổ.
Trẻ con thích thú khi nhìn đàn rái cá bơi lội, đùa giỡn tíu tít làm mặt hồ gợn lên các cơn sóng. Thỉnh thoảng chúng còn trổ tài lặn thật sâu mà vẫn không làm lay động mặt nước, người ta chỉ biết vị trí của chúng thông qua những bọt bong bóng được thả ra, nổi lên mặt hồ.
Do kích thước nhỏ, tính tình vui vẻ nên rái cá vuốt bé thường bị săn, bắt làm thú cưng. Chính điều này đã làm cho số lượng rái cá trong tự nhiên ngày một giảm sút. Để bảo vệ rái cá trước nguy cơ tuyệt chủng chính quyền đã ban hành các quy định pháp luật cho cả 4 loài rái cá ở Việt Nam.
3. Cầy meerkat bậc thầy về địa đạo
Không nổi bật như Capybara nhưng bầy cầy meerkat cũng không quá lép vế so với bộ trưởng bộ ngoại giao chuột lang nước về mặt thu hút khách. Mặc dù thân hình nhỏ nhắn, màu sắc cũng không sặc sỡ nhưng khả năng đứng thẳng bất động trên hai chân sau, đôi mắt tròn xoe, cái đầu linh hoạt xoay khắp mọi phương như đang nghe ngóng tạo cho chúng dáng vẻ như anh lính gác. Dù đàn đông hay đàn ít, dù là lúc ăn hay lúc nghỉ người ta vẫn thấy luôn có 1 chú lính gác meerkat đáng yêu đang làm nhiệm vụ cảnh giới. Trong hoang mạc trống trải, việc phát hiện nguy hiểm từ xa sẽ giúp cho động vật có nhiều thời gian hơn trong việc trốn chạy, ẩn nấp.
So với những loài khác cầy meerkat được sinh ra với cơ thể thích nghi hoạt động đào bới. Bàn chân trước của chúng với những móng dài và cứng cáp. Các móng này được sử dụng như những chiếc xẻng. Nếu như chúng ta phải sử dụng các loại bảo hộ lao động như mắt kính, chụp tai để bảo vệ mắt, tai chống lại sự xâm nhập của bụi đất thì cơ thể cầy meerkat đã là một cấu tạo hoàn chỉnh với đôi tai “biết đóng mở”. Cầy meerkat sẽ khép chặt màng tai để ngăn đất đá, bụi bẩn lọt vào. Mí mắt thứ ba đóng vai trò như một lớp bảo vệ mắt, đó là một mảng mỏng trong suốt đóng mở theo sự điều khiển giúp chúng vẫn có thể nhìn thấy đường trong khi đào.
Có khảo sát hệ thống đường hầm của chúng, người ta mới phát hiện ra rằng nơi đây không chỉ là nơi trú ẩn, nơi đây là một hệ thống hoàn chỉnh với nhiều công năng như phân khu chức năng bao gồm các địa đạo dẫn đến các phòng có chức năng riêng như nhà giữ trẻ, phòng ngủ tập thể để giữ ấm qua giai đoạn thời tiết khắc nghiệt. Khu vực nhà vệ sinh riêng biệt. Đường thoát hiểm đa năng bao gồm từ 15 – 30 lối vào. Cầy meerkat có thể tự tin ra vô hang, đi kiếm ăn ở bất kỳ góc nào trong lãnh thổ vẫn có thể nhanh chóng tìm được đường lui khi bị truy đuổi.
Nếu trong giới động vật có tồn tại khái niệm “bất động sản” thì cầy meerkat lại là một chuyên gia về đầu cơ bất động sản. Để tiết kiệm năng lượng đào bới, chúng tận dụng và cải tạo lại hệ thống các hang có sẵn của những loài động vật như sóc đất, chồn đất châu phi... Do có nhiều bất động sản nên cầy meerkat không bao giờ ở cố định một chỗ. Chúng luân chuyển nơi ở sau mỗi vài tháng. Điều này giúp cho chúng tránh né được việc tích tụ chất bẩn, các bệnh như ve, bọ chét trong hang cũ, thay đổi nơi tìm kiếm thức ăn khi mọi thứ xung quanh hang cũ đã cạn kiệt.
Để thỏa mãn được các tập tính tự nhiên của cầy meerkat khu chuồng của chúng được thiết kế với nền bê tông tích hợp hệ thống thu nước, sau đó một lớp lưới dày bằng inox được phủ lên trên nhằm mục đích tránh việc động vật đào thoát. Phía trên lớp lưới là một hỗn hợp đất, đất sét và cát, cầy meerkat có thể đào bới thoải mái lớp hỗn hợp này, xây dựng hang ổ mà không sợ bị sập. Sống trong Thảo Cầm Viên, các chú lính meerkat dần dần bị tha hóa, sểnh ra là lo chạy theo khách để chơi, để được cưng nựng mặc kệ kẻ thù có mặt hay không. Dù sao đi nữa mối nguy lớn nhất tại nơi đây chỉ có các bác tổ trưởng chim Già đẩy, mà các bác thì luôn bận kiểm tra những bạn thú viên khác và các gia đình tụ tập cắm trại ở khu vực hồ sen rồi.
4. Sóc thảo nguyên chuyên gia vượt ngục
Khác với vẻ ngoài cục mịch, bốn chân ngắn củn, cái bụng tròn lẳng là một sự nhanh nhẹn, linh hoạt cực độ. Sóc thảo nguyên thường tạo cho du khách cảm giác thân thiện, dễ thương. Tuy vậy chúng không phải là loài động vật dễ gần. Chúng chỉ đến với du khách khi có thức ăn và sẽ luôn nhẹ nhàng né tránh những cái vuốt ve của họ mà vẫn không làm mất lòng.
Sóc thảo nguyên sống theo đàn, chúng chăm sóc lẫn nhau, siêng năng thể hiện tình cảm, ngoài giờ ăn, giở nghỉ, giờ yêu thương, phần lớn thời gian còn lại của chúng dùng để tìm tòi, khám phá. Chính sự thông minh, thích tò mò, khám phá không giới hạn này đã tạo cho chúng nhiều cơ hội vượt ra khỏi khu vực nuôi nhốt.
Khả năng đào bới của sóc thảo nguyên thuộc hàng chuyên nghiệp, chúng có thể đào sâu cả mét, luồn lách lắt léo để vượt qua các chướng ngại vật. Trong tự nhiên chúng tự tạo cho mình một hệ thống hang ngầm phức tạp để lẩn trốn kẻ thù và tránh thời tiết khắc nghiệt.
Khi không thể đào, chúng dùng hệ răng cửa chắc khỏe, liên tục mọc dài ra để gặm nhấm, phá hoại các cấu trúc không vững chắc như lưới kẽm mỏng, gỗ, nhựa... Một khi đã phát hiện ra điểm yếu có thể phá hủy chúng sẽ ghi nhớ và kiên trì thực hiện ngày, đêm cho đến khi có thể vừa vặn thoát ra.
Khi không còn khả năng cắn phá, đào thoát, sóc thảo nguyên sẽ dùng đến ngón nghề đặc biệt là leo trèo. Chúng có thể trèo lên cả tường phẳng, với khả năng điều khiển thân hình sóc thảo nguyên bắt đầu ép sát, úp mặt vào góc tường, bốn chân dạng ra như con thằn lằn, từng bước một chúng nhích dần lên đến đỉnh tường. Mặc dù vậy nhưng số lần thành công của chúng cũng rất thấp do muốn thi triển phối hợp bộ kỹ năng này đòi hỏi chúng phải có sự chuẩn bị về thể lực và mức độ tập trung cao. Trong Vườn thú thân thiện có biết bao người đi qua đi lại, những tiếng gọi trìu mến, mùi thức ăn quyến rủ khiến chúng không đủ cương quyết rời khỏi nơi này.
Sóc thảo nguyên đánh dấu bằng mùi hương được tiết ra bởi những tuyến ở vùng hậu môn và má. Chúng cọ sát, để lại mùi hương lên đất, đá, các lối ra vào hang để khẳng định chủ quyền lãnh thổ, định hình phân chia ranh giới.
Không có chiếc đuôi xù, dài, linh hoạt để giao tiếp, biểu đạt ý nghĩ, sóc thảo nguyên có cách giao tiếp hơi đặc biệt hơn, ngoài giao tiếp cơ bản bằng âm thanh chúng còn có những nụ hôn, đây là cách giao tiếp xúc giác, chúng để cho răng cửa chạm nhau, thông qua cú chạm này sẽ phân định là thù hay bạn. Một trận chiến nảy lửa có thể xảy ra sau cú chạm răng tưởng chừng như nụ hôn ngọt ngào đó.
